“ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੇ ਆਲਮੀ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ...”
(18 ਸਤੰਬਰ 2026)

ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗੀ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤਕ ਪੈਂਦਾ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਬੇਕਾਬੂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਡਗਮਗਾ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਆਲਮੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜੜ੍ਹ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਮਾਹੌਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਦਾ ਮੁੱਲ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 60 ਤੋਂ 70 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਛਲ ਕੇ ਸਿੱਧਾ 110 ਤੋਂ 130 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਦੁੱਗਣੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਵੀ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਊਰਜਾ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਹਿਮ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਤੇਲ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸਾਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਉਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾੜੇ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ।

ਯੁਕਰੇਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਲਗਾਤਾਰ ਡ੍ਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਿਊਲ ਆਇਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਆਲਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾ-ਲੋਅ ਸਲਫਰ ਫਿਊਲ ਆਇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਯਾਨੀ ਕਿ 76 ਫੀਸਦੀ ਤਕ ਦਾ ਹੈਰਾਨਜਨਕ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਕੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰਨ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 40 ਫੀਸਦੀ ਤਕ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਿੰਸਾ, ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਰਗਾ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਗਮਗਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੱਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਾਲੇ ਲਾਉਣੇ ਪਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਚੀ ਇਸ ਹਾਹਾਕਾਰ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਫਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ 101 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 90 ਤੋਂ 95 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਖਰਚੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ, ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵੈਟ ਅਤੇ ਡੀਲਰਾਂ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸਿਕ ਬਜਟ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਹਿਮ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਰੈਕਟਰ ਚਲਾਉਣ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਅਤਿ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੇ ਆਲਮੀ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਘਟਾਉਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ, ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗੰਭੀਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਝਟਕਿਆਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)