“ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਨਰੋਈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ...”
(2 ਸਤੰਬਰ 2026)
ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਧਿਰ ਅੱਗੇ ਹੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਹਾਵਤ ਕਿ “ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਕਾ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ” ਸਾਡੀ ਉਸ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਉਸਦੇ ਨੇਕ ਕਿਰਦਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਦੌਲਤ, ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਦਬਦਬੇ ਕਰਕੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਵਰਤਾਰਾ ਅੱਜ ਸਿਰਫ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਦੀ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹੀ ਪੂਜਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ ਅਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਦੁਨੀਆ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਉਸਦੀ ਚੌਖਟ ’ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਕਮ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਾਲਮ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਸਮਾਂ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਜ ਅਤੇ ਤਖਤ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ, ਪਰ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾ ਬਦਲੀ; ਤਾਕਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਂ, ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਸੂਖਵਾਨ ਧਨਾਢਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ “ਸਿੱਕਾ” ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੰਡੀ ਦੇ ਇਸ ਬੇਰਹਿਮ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਉੱਤੇ ਕੀਮਤ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਜਿਸ ਕੋਲ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅੰਬਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਬੇਤੁਕੀ ਅਤੇ ਖੋਖਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਮੰਨ ਕੇ ਵਡਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਸਾਫ-ਦਿਲ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਰਦਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਗਲਾਪਨ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰਾਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਖਸ ਕੁਰਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹਰ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਖੁੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਚਾਪਲੂਸ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੌੜਾ ਮੰਜ਼ਰ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤਿਕਾਰ ਉਸ ਹੱਡ-ਮਾਸ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਪਦਵੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਸਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਹੈਸੀਅਤ ਦੇਖ ਕੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦੀ ਜੇਬ ਭਾਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ-ਮੱਥੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਨੁੱਕਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹਾਂ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਦਾ ਨਿੱਘ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਵੀ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਔਕਾਤ ਦੇਖ ਕੇ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੇ ਹੋਣਹਾਰ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਪੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਸੂਖਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਹੱਕਦਾਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਲਿਤਾੜ ਕੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਵਸੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਸਾਫ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਪਲੂਸੀ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥਾਂ ਲਈ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ’ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਨਰ ਦੱਸ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜੀ-ਹਜ਼ੂਰੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ ਬੇਬੱਸਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਤਾਕਤਵਰ ਹਰ ਜੁਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਾਫ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਸਾਡੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਆਮ ਵਰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਗੁਆ ਕੇ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ “ਚਲਦੇ ਸਿੱਕੇ” ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਣ ਅਤੇ ਬੇਵੱਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਲੋਕ ਜਾਇਜ਼-ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਦੌਲਤ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਹ ਸਿੱਕਾ ਸਦਾ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪਲਟਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਜੋ ਅਰਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਰਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਰੁਲਣਾ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸਿਰਫ ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਮ ’ਤੇ ਸੀ, ਤਾਕਤ ਖੁੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਝ ਲਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਬੋਲ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ’ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਉਹੀ ਰੂਹਾਂ ਅਮਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਸਾਡੇ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤਾਂ ਜਾਂ ਸਰਮਾਏ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੁਕਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਚੇਤਨਾ ਜਗਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਕਿਸੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਦਾਗ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਵੀ ਕਰੋੜਾਂ ਦਿਲਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਇਸ ਪਤਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਖਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉਸਦੀ ਜੇਬ ਦਾ ਭਾਰ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਮਿਹਨਤ, ਰੂਹ ਦੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਵਾਂਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਲੰਕ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਧੋਵੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਣੇ। “ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਕਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ” ਇੱਕ ਬੁਜ਼ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਨਰੋਈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ‘ਸਿੱਕੇ’ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ‘ਕਿਰਦਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਜ਼ਮੀਰ’ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਜਿੱਤ ਕਾਇਮ ਹੋ ਸਕੇ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
