“ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਸੰਜਮ ...”
(17 ਅਗਸਤ 2026)

ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਵਰਤਨ, ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼-ਰਫਤਾਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਤਾਣਾਬਾਣਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਨਾਜ਼ਕ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਮੋੜ ’ਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਉੱਥੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਤਰੇੜਾਂ, ਮਾਨਸਿਕ ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੂਨੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਛਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ‘ਏਕਮ ਨਿਆਏ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ ਨਾਮਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਸ ਅਣਗੌਲੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਚੁੱਪ ਧਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ (ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਹਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦੇ 554 ਅਤਿਅੰਤ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਵਿਵਾਦ ਹੁਣ ਮਹਿਜ਼ ਜ਼ਬਾਨੀ ਤਕਰਾਰ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਤਲਾਕ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 554 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 322 ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ 232 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਹਿਕ ਉਲਝਣਾਂ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਪਤੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਕਿ ਵਿਵਾਹਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਗੀ ਦੀ ਉਸ ਹੱਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਖਤਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 322 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 60 ਫੀਸਦੀ (194 ਕੇਸਾਂ) ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ‘ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧ’ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਸਾਂਝਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇ, ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਖੌਫਨਾਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਘੜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦੁਖਦਾਈ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਉੰਨੀ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਾਲ 2022 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਲਗਭਗ 27 ਹਜ਼ਾਰ ਕਤਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਹਜ਼ਾਰ 411 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਸਨ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਕਾਰਨ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਕਤਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਲਈ ਸਾੜਨਾ ਜਾਂ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਅਧੀਨ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨਾ ਬਾਦਸਤੂਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਪਰ ਹਰ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਿਰਫ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਬੰਦ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਦਮਨਕਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਾਰਾਮਤੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਮਿਲਾ ਨਾਮਕ ਉੱਚ-ਸਿੱਖਿਅਤ ਬੀ.ਟੈੱਕ / ਬੀ. ਫਾਰਮੇਸੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਤਫਤੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝ ਲਿਆ।

ਬਾਰਾਮਤੀ ਦਾ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਫੈਲ ਰਹੀ ‘ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ’ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਨਿਮਹਾਂਸ’ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅੰਦਰ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਦਰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ 10 ਵਿੱਚੋਂ 2 ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 10 ਵਿੱਚੋਂ 1 ਮਰਦ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਮਨ, ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਘੁਟਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਪਤਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰਠ ਦਾ ਨੀਲਾ ਡਰੱਮ ਕਾਂਡ (ਜਿੱਥੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਤੀ ਸੌਰਭ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਲਾਸ਼ ਸੀਮੈਂਟ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ), ਲੋਹਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਚਟਾਨ ਤੋਂ 20 ਸਾਲਾ ਸੀਆ ਗੋਇਲ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੇਤਰ ਕੇਤਨ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਨਾ, ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਾਥਰੂਮ ਹੇਠ ਦਫਨਾਉਣੀ, ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਵੀ ਵਿੱਚ 3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬੀਮੇ ਲਈ ਰਿਟਾਇਰਡ ਫੌਜੀ ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰਵਾਉਣਾ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਹਵਸ ਅੱਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਾਜਿਕ ਛੱਤ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਨਸਿਕ ਬੋਝ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਖੂਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਆਫਿਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ 2011 ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਆਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦਰ 17.2 ਫੀਸਦੀ ਸੀ, ਜੋ 2019 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 23 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਸਿੰਗਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 26.1 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ 29 ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੜ੍ਹ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ‘ਸਬਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਜਮ’ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਝਗੜੇ ਸੁਲਝ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਨਿੱਜੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਝੂਠੀ ਦਿਖਾਵੇ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖੋਖਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੂਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਮਾਹੌਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)