“ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ...”
(9 ਜੁਲਾਈ 2026)
ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਦਾਲਤੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਮੁਕਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਲੱਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅਕਸਰ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਿਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਬਲਕਿ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਹਿਰੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ। ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਾਨ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਚੋਰੀ ਦਾ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟ੍ਰਸਟ’ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਦੇਖਿਆ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਕਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਐੱਸ.ਆਈ.ਟੀ. ਨੇ ਜਦੋਂ ਬੈਂਕ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਡਜ਼ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਕੁਝ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 6 ਤੋਂ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਬੜੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਨਤਾ ਦੇ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 25 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਟ੍ਰਸਟ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ’ਤੇ ਐੱਫਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਕੇ 8 ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈ-ਟੈੱਕ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਚੋਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਤਿਰ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ 500-500 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਟੀਆਂ (ਥੱਬੀਆਂ) ਗਾਇਬ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਿੱਠ ਘੁਮਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਨਕਦੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ‘ਸੇਫ ਹਾਊਸ’ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੈਸੇ ਲੁਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗਾਰਮੈਂਟਸ, ਜੁਰਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਰਗੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਲਾਈਵ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮਾਹਰ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਤੱਥ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਨੋਟ ਗਿਣਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਨਿੱਜੀ ਏਜੰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਆਊਟਸੋਰਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਖਤ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਮੁਲਜ਼ਮ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਗਰੋਹ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਐੱਸ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੁਣ ਤਕ ਲਗਭਗ 80 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਨਕਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੇ ਘਰੋਂ 1,121 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (ਜੋ ਐੱਨ.ਆਰ.ਆਈ. ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗਏ ਸਨ) ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਐੱਸ.ਆਈ.ਟੀ. ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਜਾਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਗਲਾ ਕੇ ਸਬੂਤ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਚੋਰੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲ ਤਕ ਖਰੀਦ ਲਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ-ਹੈਂਡ ‘ਬਰੇਜ਼ਾ’ ਐੱਸ.ਯੂ.ਵੀ ਗੱਡੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੰਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਿਰੁਮਾਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਹੋਣ, ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣ, ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਹਾਦਸੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਦਮਨਾਭਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਅਪਾਰ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਘਿਓ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਰਗੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭੂਚਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਟ੍ਰਸਟੀ ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫੇਰਬਦਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮਾ ਗਈ ਹੈ; ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਸਣੇ ਪੂਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦਿਆਂ ਅਦਾਲਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਸਖਤ ਰੁਖ ਇਖਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਚਿਤਾਵਣੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ “ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ” ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਐਕਟ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਐੱਸ.ਆਈ.ਟੀ. ਨੂੰ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪਣ ਲਈ 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੀ ਤੈਅ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਕ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਸਬਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਰਫ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਆਧਾਰਿਤ ਕੈਮਰੇ ਲਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਲਾਰਮ ਵਜਾ ਦੇਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਟਾਫ ਦੀ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਜਾਂਚ ਸਿੱਧੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਕਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਿਜਿਟਲ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਫਾਸਟ-ਟ੍ਰੈਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੰਗ’ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
