“ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ...”
(10 ਮਈ 2026)
ਰੱਬ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਬਣਾਈ। ਮਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਮਾਪਿਆ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਮਾਪੇ ਪੰਜ ਛੇ ਬੱਚੇ ਪਾਲਦੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਂਵਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਨਾਲ ਗਰਭ ਠਹਿਰਣ ਤੋਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਤੋਹਫਾ ਨਿਵਾਜਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਰਮ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਮਾਪੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ ਕੱਟ ਕੱਟ ਕੇ ਬੱਚੇ ਪਾਲੇ ਹਨ, ਗਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਕੇ ਸੱਚੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਦਿਆਂ ਨੀਂਦ ਹੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ।
ਅਜੋਕੇ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਔਲਾਦ ’ਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਔਲਾਦ ਲੱਖਾਂ ਕਮਾਕੇ ਸੌ ਖਰਚਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਔਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆ ਦਾ ਦੇਣਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਪੇ ਔਖੇ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਸੌਖਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਔਲਾਦ ਕੋਲੋਂ ਮਾਪਿਆ ਨੂੰ ਮੰਗਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਬੱਚਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਔਲਾਦ ’ਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਛੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪਾ ਕੱਟਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰਚ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇਣਾ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਔਲਾਦ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਘਰ ਵੀ ਵਿਕਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮੁੜਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਤਰਸਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨਾ ਫਿਰਨਾ, ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੱਸਣਾ ਨੂੰਹਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਜਾਇਦਾਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ’ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਸਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਨੂੰਹ ਸੱਸ ਪਹੁਰੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੁੱਤ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੇ, ਬੋਝ ਨਾ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆ ਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਕੁਝ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੁੱਤ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਪਿਆ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰੇ, ਬੋਝ ਸਮਝੇ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਵਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੰਜ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤੰਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈਕੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਮਾਪੇ ਤਾਂ ਛੱਡੋ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੇਚ ਦੇ ਜਾਂ ਸਤਰ ਦੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਬਾਪ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਸਤੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਰੀਦਕੇ, ਪੈਸੇ ਬਚਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅੱਜ ਉਹ ਬਾਪ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬੇਅਕਲ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਔਖੇ ਹੋਕੇ ਸਿਰਫ ਮਾਪੇ ਹੀ ਔਲਾਦ ’ਤੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਘਿਓ, ਫਲ ਫਰੂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਮਾਪੇ ਹੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੁੱਤ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੂੰਹਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦੇਣੀ ਵੀ ਔਖੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨਾ ਫਿਰਨਾ ਨੂੰਹਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਤਾਂ ਜਾਗਕੇ ਪਾਲਿਆ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਅਤੇ ਵਿਗੜਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੁਣ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿਆਣਪ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖਕੇ ਸਬਕ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਪੈਸਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਰਚ ਤੋਰਨ ਲਈ ਵਰਤੋ। ਜੇਕਰ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨਾ ਦਿਓ। ਜੇਕਰ ਔਲਾਦ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਤਰਲੋਮੱਛੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਹਰਜ਼ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਔਲਾਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੋਝ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਫਰਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵੀ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪੁੱਤ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਔਲਾਦ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
