“ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦਨੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਰਚੇ ਘਟਣਗੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ...”
(29 ਅਪਰੈਲ 2026)

ਜਮਹੂਰੀ ਤੰਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਵੋਟ ਫੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਿਕਟਰ ਔਰਬਨ ਹੰਗਰੀ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 16 ਵਰ੍ਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਵਣ ਰਾਜ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਉੱਭਰਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੀਟਰ ਮਾਗਯਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟਰ ਔਰਬਨ ਦੀ ‘ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ’ ਚਮੜੀ ਦਾ ਹੀ ‘ਪਿੱਸੂ’ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਸੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੰਗਾਲ ਵਿਚਲਾ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੁਬੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਤ੍ਰਿਣਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਚੀਫ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਮਮਤਾ ਉੱਤੇ ਪਲਿਆ-ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਤੰਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਰਲੋਮੱਛੀ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਤਾ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ‘ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ’ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਆਕਾ ਬਦਲੇ ਹਨ। ਕੀ ਇਸ ਵਾਰ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ!

ਆਲਮੀ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁਝ ਅਸਾਵੀਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ’ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਓ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਵੀ। ਬੰਗਾਲ ਵਰਗਾ ਸੂਬਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਬਗੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸੂਬਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੈ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤਬਕਾ ਭਾਵੇਂ ਰਾਇ ਬਦਲਦਿਆਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਮਹੂਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਜੜੀ ਯੋਜਨਾਤਮਕ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਨੇਤਾ ‘ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਮਸਨਦ’ ਬਣਦਿਆਂ ਹੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੱਬ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਪੰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੋਂ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਮਸਨਦ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਟਰੋਲ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਹਸਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ’ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੁਗ਼ਲਕੀ ਫੈਸਲੇ ਥੋਪਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਲੀਡਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਐਲੇਗ਼ਜ਼ੈਂਡਰ ਲੂਕਸਕੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਜ਼ਰਬਾਇਜਾਨ ਦੇ ਇਲਹਾਮ ਅਲਾਈਯੇਵ ਵਰਗਾ ਭੇੜੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੂਤਿਨ ਬਣਨ ਲਈ ਕਈ ਅਲੈਕਸੀ ਨੋਵਾਲੀਨੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਕਰੀਪਲ ਵਰਗੇ ਦੋ-ਮੂੰਹੇਂ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੂਈਆਂ-ਨੱਕੇ ਚੁਭੋਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ‘ਫੀਡਲ ਕੈਸਤਰੋ’ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਡੂਰੋ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਰੋਡਰੀਗੋ ਡੀਓਟਰੈੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਬੌਂਗ ਬੈਂਗ ਮਾਰਕੋਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਖੂੰਜੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਮਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਊਦੀਆਂ ਦਾ ਜਾਅਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਜਮਾਲ ਕਸ਼ੋਗੀ ਨਾਂਅ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ‘ਜ਼ਿਬ੍ਹਾ’ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਮਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਰੂਨਈ ਮੁਲਕ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਹਸਨਲ ਬੋਲਕੀਆਹ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਮਾਣਦਿਆਂ, ਪਿਛਲੇ 59 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਕਲੋਂ ਸੱਖਣੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਤਰ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਅਲ ਥਾਨੀ, ਜੋ ਕਿ 14 ਜਾਇਜ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿਓ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਫੀਫਾ ਆਲਮੀ ਕੱਪ (ਫੁੱਟਬਾਲ) ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ!

ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਵਰਗੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਛਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ’ ਐਪਸਟੀਨ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਹੈਵਾਨੀਅਤ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਿਮ ਜੌਂਗ ਉਨ-2 ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਉਹ ਉਂਝ ਹੀ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇਧਿਆ ਹੋਇਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਰਚੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਨਿਮਾਣੀ ਧੀ, ਕਿਮ ਜੂ ਐਈ ਨੂੰ ਉੱਭਰਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੀਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਝੂਠੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਫਰਜ਼ੀਵਾੜੇ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਆਪ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਗੱਦੀ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਰਜ਼ੀਵਾੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਦੇਰ ਟਿਕਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬਾ ਕੰਟਰੋਲ ਮਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਿਕਟਰ ਔਰਬਨ ਫਿਸਲਿਆ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾਪਸਾ ਭਰਾ ਵੀ ‘ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ’ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਸਾਂ ਫੁੱਲਾ ਕੇ ਭੌਂਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਡਿਗੇ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸਦਰ ਬੇਗ਼ਮ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਨੇ ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁੰਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਖਾਤੂਨ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਅੱਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ ਪਈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੱਤ ਹੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਨਵਾਂ ਐਲਾਨਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ, ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੀਕਰਣ ਰਚਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਪਾਲ ਵਿੱਚ ਬਲੇਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਗੱਦੀ ਤੇ’ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੁਣ ਤਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫਰਮਾਨ ਜਨ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਹਣਾ-ਸੁਨੱਖਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਖੜਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ ਓਲੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪ ਕੁਮਾਰ ਦਹਿਲ ਪ੍ਰਚੰਡਾ ਵਰਗਾ ਖੋਤਾ ਬਣ ਜਾਵਗਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਵਕਤ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕ ਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਕੋਈ ਲਾਜਵਾਬ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਚੋਣ ਤੰਤਰ ਬੇਹੱਦ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਇੱਕਪਾਸੜ ਹੋ ਬੇਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਵਾਬਦੇਹੀਆਂ ਇੱਕ ਤਰਫ਼ਾ ਹਨ। ਕੋਈ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਹਿਲ ਕਰੇ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਕਰੀਏ। ਹਰੇਕ ਸੂਝਵਾਨ ਬੰਦਾ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਜਰਮਨ ਪਾਦਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਈਮੌਲਰ ਲਿਖ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ ਤਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੇਖ ਕੁਝ ਕੁ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ,
ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਾਮਰੇਡ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਫਿਰ ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ,
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਫਿਰ ਉਹ ਯੂਨੀਅਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ,
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਯੂਨੀਅਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਫਿਰ ਉਹ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ,
ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਯਹੂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਆਏ,
ਉਦੋਂ ਤਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਬਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਅਫਸੋਸਨਾਕ ਸੀ,
ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹੀ ਬੋਲਦਾ।

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਨੁਪਾਤਕ ਵੋਟ ਤੰਤਰ ਹੇਠ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਾਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣੋ ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਕਰਵਾਓ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਜੇਤੂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲਾਂ ਦੇ ਵੋਟ ਅਨੁਪਾਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵੀ ਭੇਜੋ। ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦਨੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਰਚੇ ਘਟਣਗੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵੱਧੇਗੀ। ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਬਚੇਗਾ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)