“ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ...”
(5 ਜੂਨ 2026)

ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦਿਆਂ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਪ ਬੋਹੜ ਹੇਠ ਉੱਗਿਆ ਪਿੱਪਲ ਸੀ ਜੋ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲਮਕ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘ ਸਕਿਆ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਮਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੜੇ ਭਰਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦੇ ਉੱਚ ਦੁਮਾਲੜੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਬੂਲਿਆ ਪਰ ਆਪਣੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਨਵੇਕਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਦਾ ਕਾਇਮ ਵੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਕੱਦ ਕਾਠ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਉਸਾਰੂ ਸੋਚ ਵੀ ਚੰਗੇਰੀ। ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਵਿਚਰਦਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਅਸਰਦਾਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਸਰੋਤੇ ਕਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਪਲ ਪਲ ਦੀ ਖਬਰ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲੰਘਦੀ ਜਾਂਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬੇਖਬਰ ਉਹ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਘਰਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲਗਦਾ। ਇਸ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦਾ ਨੇੜਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ।

ਰੂਪ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਸਫਰਨਾਮੇ ਦੇ ਲਿਖਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾਇਆ, ਝੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਬਸਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵੀ। ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੀਕਿਆ।

ਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਿਆਂ ਉਹ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ, ਮਾਹਿਰ ਵਕੀਲ, ਪੰਛੀ-ਝਾਤ ਮਾਰਦਾ ਸੈਲਾਨੀ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੋਹਰੀ, ਜੁਝਾਰੂ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਸਫਲ ਕਬੀਲਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਹਾਂ ਤਕ ਨਾ ਲਿਖਤ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ। ਜਿਸਮਾਨੀ ਡੀਲ ਡੋਲ ਵਜੋਂ ਉਹ ਭਲਵਾਨ ਲਗਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਜਵਾਲਾ ਮੁਖੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ। ਪਰ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਲਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਾ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਗੋਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਉਸਦੇ ਇਹ ਰੂਪ ਦੇਖੇ ਵੀ ਅਤੇ ਹੰਢਾਏ ਵੀ।

ਉਸਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ। ਕਦੇ ਹਾਰ ਹੋਈ, ਕਦੇ ਜਿੱਤ ਪਰ ਕਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਿਆ, ਨਾ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਉੱਥੇ ਕੱਢਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਸਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਤਰਕ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੀ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਮਨਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਕਵੀ ਰੰਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਲਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨਵੇਕਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਹਿਤ ਲਗਨ ਨਾਲ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਰੰਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਰੂਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸੰਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਸਰਘੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਨਾਟ ਟੋਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ। ਰੂਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਰੂਪ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਣੇ ਪੋਤੇ ਪੋਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜੋ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਕਲਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਗਏ। ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਮਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਿੰਡ ਡਡਹੇੜੀ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਵਿੱਚ 24 ਫਰਵਰੀ 1936 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਐੱਮ. ਏ. ਪੰਜਾਬੀ, ਐੱਮ. ਐੱਡ., ਐੱਲ. ਐੱਲ. ਬੀ. ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ।

ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ: ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਰਾਣੀ ਰੁੱਤ’, ‘ਲਾਲ ਗੜ੍ਹ’, ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਦਿਲ ਦੀ ਅੱਗ’, ‘ਬਹਾਨੇ ਬਹਾਨੇ’, ‘ਓਪਰੀ ਹਵਾ’, ‘ਪਹੁ ਫੁਟਾਲੇ ਤੱਕ’, ਮਿਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਬਦਮਾਸ਼’ ਅਤੇ ‘ਖੁਰਪਾ’, ਲੇਖ ‘ਬੰਨੇ ਚੰਨੇ’, ਨਾਵਲ ‘ਝੱਖੜਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਲਦਾ ਰੁੱਖ’, ‘ਪ੍ਰੀਤੀ’, ‘ਤੀਲ੍ਹਾ’, ਸੰਪਾਦਨਾ: ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਧੂੜ ਹੇਠਲੀ ਕਵਿਤਾ’, ‘ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ’, ਯਾਤਰਾਵਾਂ ‘ਪੰਛੀ-ਝਾਤ’। ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 1979 ਤੋਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਅਤੇ ਛਪਵਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 2025 ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਹੈ।

ਰੂਪ ਸਾਹਿਬ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ 25 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛਪਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਜਿਵੇਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਮੰਡੀਗੋਬਿੰਦ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 2014-15 ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ।

ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਠਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਘੋਲ ਦੌਰਾਨ 1967 ਵਿੱਚ 20 ਦਿਨ ਅੰਬਾਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, 1967 ਵਿੱਚ ਗੌਰਮਿੰਟ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ। 1972 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੱਤਰੇਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ 8 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। 1978 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਭਰੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ 20 ਦਿਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬੂੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। 1981 ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ 81 ਦਿਨ ਫਿਰ ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਮੁਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਕੌਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਅ-ਉਮਰ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ।

ਰੂਪ 25 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਏ। 23 ਮਈ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਿਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਲ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਸਾਹ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹਦਾਇਤ ਕਰ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਪੀ. ਜੀ. ਆਈ. ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਗਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸੰਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ਰੰਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਮਾਤਮੀ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਰੂਪ ਦੀ ਦੇਹ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਦੇ ਅਨਾਟਮੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਆਖਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਗਿਆ ਕਿ ਦੇਹ ਸਾੜਨ ਨਾਲੋਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਆਖਰੀ ਪਲਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਉਸਾਰੂ ਸੋਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)